Vrijwilligerswerk in Ofunato

Vorige week ben ik samen met een klein groepje mensen van de school van Boris en Zoë naar Ofunato geweest, om daar mee te helpen met 'All hands'. Dat is een Amerikaanse organisatie die vrijwillgerswerk romdom humanitaire rampen organiseert.

De school wilde daar aan meedoen, niet alleen om bij te dragen, maar ook om nog beter aan de leerlingen zelf te kunnen uitleggen hoe het er in de praktijk nu voor stond. De school was al druk met het inzamelen van goederen voor het gebied.

We zijn 4 dagen gegaan, erg kort vergeleken met andere vrijwilligers die er meestal een aantal weken blijven.

Donderdagavond zijn we vertrokken, en met een tussenstop in een hotelletje kwamen we vrijdagochtend aan in Ofunato. Terwijl we er heen reden viel op hoe geweldig mooi Japan is. De kustlijn is prachtig met mooie baaien en heel veel groen. Des te groter was het verschil toen we dicht bij de kust kwamen. Opeens ligt alles, maar dan ook bijna alles in puin. En de Tsunami was 3 maanden geleden, en Japanners zitten niet stil, dus er was al aardig opgeruimd. Maar alle huizen weg, en overal stapels met rommel die werden opgeruimd. En netjes gesorteerd, dus grote stapels hout naast grote stapels staal. Alle meegesleurde autos weer netjes in het gelid gezet.

Het vreemde voor mij is, dat het contrast zo groot is. Bij veel andere rampen, die vaak in minder ontwikkelde landen plaatsvinden, is het buiten het rampgebied vaak ook al een redelijke bende. Hier niet. Hier rij je in een druk stuk Ofunato, waar op het eerste gezicht het gewone leven door gaat, alles er op zijn japans keurig uitziet en letterlijk twee straten verderop is alles weggevaagd.
Dat is ook een aspect aan de ramp. Het water was ongeveer 23 meter hoog geweest bij de kust van Ofunato, en heeft alles weggevaagd. Er staat nog een flatgebouw en een hotel aan de kust. Aan de schade kun je zien hoe hoog het water was: alles t/m de tweede verdieping is beschadigd. Meer landinwaarts zie je precies tot waar. De ene kant van de straat is alles weg, de andere kant staat 4 meter hoger en staat er gewoon. Daar wonen de mensen ook nog steeds.

Het vrijwilligers project heeft een eigen gebouwtje. De leiding van het project bestaat voornamelijk uit jonge amerikanen. De manager van all hands Azie is een japanner en nauw bij het project betrokken. Het is in Japan namelijk niet eenvoudig om te komen helpen. Dat is niet iets wat zo maar geaccepteerd wordt. Het heeft dus vrij lang geduurd voordat de organisatie vertrouwd werd en er interessantere klussen beschikbaar kwamen.
Elke avond is er een vergadering na het gezamenlijke avondeten, waarbij iedereen zich kan inschrijven op de klussen die beschikbaar zijn. Op het moment worden er twee huizen die gedeeltelijk onder water hebben gestaan schoon gemaakt, worden waterafvoeren langs wegen schoongemaakt, rijstvelden afval vrij gemaakt en een zeewierfabriek leeggeruimd.

All Hands HQ

Omdat er 's ochtends niets te kiezen valt, kom ik terecht bij de ploeg die de diepe regengoten naast de weg die standaard zijn in Japan schoonmaakt. Die zitten namelijk helemaal vol met modder en spullen. Met het regenseizoen in aantocht een belangrijke taak. Ik begin met het afmaken van de straat die gisteren is gedaan. Niet geheel logisch, maar wel erg Japans, moet alles spik en span opgeleverd worden. Dus sta ik voor een volledig verwoest huis de straat brandschoon te vegen. Maar goed, kennelijk helpt dat. Daarna terug naar de straat waar net aan begonnen is. Best zwaar werk, modder eruit scheppen, eventuele persoonlijke eigendommen eruit vissen en naast de weg zetten en de rest afvoeren. Wel zuur om dingen als ringen, foto's en speelgoed tegen te komen. Terwijl we bezig zijn, zie ik een Japanse oudere meneer uit een auto stappen, naar een nog staand huis lopen om bijzonder zorgvuldig zijn Bonsaiboom te verzorgen. Het huis zelf is ontdaan van de meeste houten buiten en binnenmuren om alles te laten drogen. Japanners zijn nu eenmaal erg zorgvuldig.

Bijna schone goot

Gevonden

Het is erg leuk om samen met andere vrijwilligers te werken. Er zijn Japanners bij, en veel amerikanen. Vooral jong (voor de carriere) of ouder (na de carriere). Maar ook iemand die vond dat het tijd was om wat te doen, zijn werk op heeft gezegd, alles wat ie had verkocht heeft en naar Japan is gekomen.

Lunch is in een wijkgebouwtje. Contact met de locale bevolking is lastig voor mij vanwege de taalbarriere. Gelukkig zijn er genoeg anderen die wel Japans spreken. Over het algemeen wordt het werk zeer gewaardeerd. Zo komt er bij dit project twee keer per dag iemand langs met blikjes drinken voor ons.

's Avonds terug naar HQ voor avondeten en briefing. Er wordt elke avond voor de hele group (ongeveer 50 man) gekookt. Of we wel op de 'sample plate' willen letten, zodat de laatsten ook wat hebben. Dit blijkt een terugkerend thema te zijn, we worden er regelmatig aan herinnerd. Toch maar voorstellen om iemand alles te laten opscheppen dan maar? Na het avondeten de meeting. Uitleg over de resultaten van de dag, de klussen van morgen en wat mededelingen. Dat laatste is echt erg grappig. Welkom terug in het studentenhuis. Wat krijg je als je 40 man die elkaar niet kennen bij elkaar in een slaapzaal zet? Eindeloze discussies over het gebruik van het internet, gereedschap, de koelkast, en eventuele overlast voor anderen. Geweldig!

Die slaapzalen zijn in een revalidatiecentrum dat nu plaats biedt aan locale evacuees en de vrijwilligers. Je kan er heen met de pendelbus die iedereen ook naar de projecten brengt. Wij hebben onze eigen auto en kiezen eerst naar een Japans badhuis (onsen) te gaan. Dat is fijn. Alleen waarom is dat water zo gestoord heet?

De volgende dag heb ik ingetekend op het schoonmaken van rijstvelden. Daar aangekomen dringt de omvang van ramp verder door. Overal spullen, halve huizen, auto's.... 

Met de hand wordt alles verwijderd. Zwaar werk. Zou natuurlijk in een uurtje met een graafmachine kunnen, maar die zijn bezig met andere klussen en dit staat onderaan het lijstje van de gemeente. Ik begrijp van Michael, de project manager, dat inmiddels 8 velden zijn schoongemaakt, en dat daarvan 2 velden al weer zijn beplant. In het begin overvalt me een gevoel van; dit komt nooit af. Maar al snel blijkt, niet denken, gewoon aanpakken met veel mensen. Dat werkt.

Rijstveld vol modder en rommel

Een veld na de schoonmaak. Nog wel een kraan voor de auto's nodig

De dag erna ga ik ook naar dit veld terug. Ik heb mijn tanden gezet in wat later blijkt een stuk brugleuning te zijn van 15 meter, wat met diverse bescherm roosters en al is meegesleurd. Met wat sleutelen en geweld is het in stukken uit elkaar te krijgen. En met zijn allen weten we ook het grootste stuk aan de kant te krijgen.

De brug waar dit vanaf komt, is minstens een kilometer verder.....

Voorheen brug. (ligt al een nieuwe weg naast, en aan het herstel wordt gewerkt)

Het gebouw in de verte is een hotel aan de kust. Als je goed kijkt
(klik op de foto) kun je zien dat ook het dak is beschadigd door het water.
Zo hoog was het dus.

Meeste huizen zijn hout op een betonnen fundering.
Sommige betonnen elementen zijn blijven staan.

Links hout, rechts metaal. zo doe je dat. Men verwacht nog 2 jaar nodig
te hebben om al het afval te verwerken.

De laatste dag, maandag, werken we alleen 's ochtends en doen we mee met ander project dat ook regen goten doet. Dit is bij een straat waar tijdens de ochtend pauze, er thee wordt geschonken door drie bejaarde zussen. Hun huis stond precies hoog genoeg.

James (leraar van de school) en de drie thee dames

's Middags vertrekken we al weer. Wij zijn allemaal moe, vooral fysiek, het was flink aanpoten. Hoewel maar 4 dagen heeft het wel veel indruk op me gemaakt. Niet alleen oog in oog staan met de verwoesting, maar ook de grote groep vrijwilligers die zijn steentje probeert bij te dragen, en de reacties van de lokale bevolking. Ik ga er zeker nog een keer heen om te kijken hoe het herstel vordert.

Oh ja, voordat we de reis van 6 uur beginnen, weer eerst naar de onsen. Daarnaast ligt een crokuet (hoe spel je dat spel?) baan. Zit je lekker buiten in je nakie naar te kijken. Vindt niemand raar. Leuk land toch.

Hoe heet dat spel?

Op de terugweg nog langs boten gekomen die nog niet terug zijn gezet. Het verlies van de meeste boten  heeft de grootste economische impact voor de streek. 14.000 vissers en nog maar 200 boten over.

Bij de kade kun je nog een ander interessant effect van de aardbeving zien. Het hele land is ongeveer een meter gezakt! Dus effectief het water een meter hoger. Daarom loopt het water hier over kade waar ik met Pete (hoofd van de school, altijd vrienden mee blijven) op sta. Ook daarom is er nog genoeg te doen.

Tot slot nog een stukje film van Ofunato.